Makdonaldyzacja

Makdonaldyzacja – proces stopniowego upowszechniania się zasad działania znanych z barów szybkiej obsługi (uosabianych przez sieć McDonald's) we wszystkich dziedzinach życia społecznego w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.Tematem makdonaldyzacji zainteresował się George Ritzer już w latach 60. XX wieku. Zjawisko makdonaldyzacji powiązane z procesem globalizacji, szybko rozpowszechniło się w większości krajów. Mcdonaldyzację poprzedziła racjonalizacja i biurokracja. George Ritzer zetknął się z tym elementem kulturowym w 1959, dostrzegł ten system i zaczął doszukiwać się podobnych reguł w innych miejscach, np. na placu zabaw, w szpitalu, przychodni. Stwierdził, że makdonaldyzacja nie jest nowym zjawiskiem, ale stanowi rozwinięcie racjonalizacji, oraz że systemy racjonalne zaczęły dominować i nie ma od nich ucieczki, tzw."żelazna klatka". Teoria makdonaldyzacji została sformułowana przez Ritzer'a w 1993 w książce pt. "Mcdonaldyzacja społeczeństwa". Autor uważał, że zjawisko to dotyczy wszystkiego, zarówno życia codziennego, politycznego, jak i spraw wiary.Wpływ na szerokie przyjęcie tego systemu wywarł między innymi czynnik ekonomiczny, czyli wielomilionowe zyski. Na początku makdonaldyzacja miała dotyczyć pewnego rodzaju amerykanizacji. Z makdonaldyzacją wiąże się istnienie domów handlowych, tzw. "długie ręce mcdonaldyzacji". System zmakdonaldyzowanego funkcjonowania gastronomicznego miał dotyczyć małych miast i obrzeży miast, nie miał być skierowany do elit, ale tylko do mas. System makdonaldyzacji jest systemem bardzo profesjonalnym. W latach 60. stworzono system medyczny, tzw.mclekarza.Wszystko jest wyliczone i ustalone, a pracownik nie powinien za dużo myśleć (zastanawiać się).Zalety makdonaldyzacji:Wady makdonaldyzacji:Wg Webera formalna racjonalność to nieracjonalna racjonalność, to system, który dehumanizuje człowieka (nadawcę i odbiorcę, pracownika i petenta). Zmakdonaldyzowana kultura masowa doprowadziła do odczłowieczenia człowieka. Nieracjonalny racjonalizm to "żelazna klatka". Społeczeństwo wtacza się w coś, z czego nie ma wyjścia. Weber stworzył tzw. ramy instytucjonalne.George Ritzer i Zygmunt Bauman powiedzieli, że holocaust to przykład współczesnej racjonalności biurokratycznej i wytwór współczesnej cywilizacji. Racjonalność świata stworzyła coś, co stało się takim wynaturzeniem. Holocaust miał wszelkie cechy racjonalizacji czyli makdonaldyzacji Sam człowiek stworzył sobie system, z którym stał się z technicyzowany. Holocaust miał być efektywnym mechanizmem unicestwiania ludzi i podobno charakteryzował się kalkulacyjnością – przeliczano, ile osób należało unicestwić. Cechą holocaustu była też przewidywalność, cały proces miał charakter taśmy montażowej – przyjeżdżające i odjeżdżające wagony i samochody. Nieracjonalny racjonalizm przekroczył najśmielsze wyobrażenia. Uzależniony od pewnej struktury biurokratycznej. Holocaust może się w dziejach współczesnej kultury (pod pewnymi względami) powtórzyć.W 1916 pojawiło się pierwsze centrum handlowe, niezadaszone, a w 1956 powstało w Minnesocie zadaszone centrum handlowe. Centrum handlowe to miejsce, do którego można zastosować 4 wyznaczniki makdonaldyzacji: efektywność, przewidywalność, kalkulacyjność i manipulacyjność. Oprócz tego, że jest miejscem handlowym, stało się także miejscem spacerów, spotkań, itp. Analiza koncernu Forda doprowadziła do stwierdzenia, że współcześnie zakład przemysłowy jest zmakdonaldyzowany, to taśma montażowa, przy której pracują robotnicy-roboty. Ta taśmowość jest perfekcyjnie zorganizowana. Taśma montażowa jest przykładem racjonalności formalnej. Praca człowieka ma być pracą efektywną, stąd nastawienie na wysoką klasę pracowników szybkich i niewykwalifikowanych, którzy montują, każdy robi coś przewidywalnego. Przewidywalność to system łatwo sprawdzalny. Mechaniczne wykonywanie pewnych czynności. Człowiek podporządkowany taśmie montażowej, maksymalnie manipulowany, który zmuszony jest do wykonywania przewidywalnych ograniczonych działań. Wąskie specjalizacje ludzkie czyli zmuszanie człowieka do rutynowego powtarzania czynności. Taśma jest przykładem dehumanizacji, tu liczy się sprawność i szybkie wykonywanie danej czynności.